naar top
Menu
Logo Print
12/12/2018 - WOUTER PEETERS

WANNEER KIEZEN VOOR VERNIS, OLIE OF BOENWAS?

GEEF PARKETBESCHERMING DE NODIGE AANDACHT

Vanzelfsprekend dient een parketvloer in de eerste plaats mooi om zien te zijn. Dat kan echter alleen wanneer die met de juiste producten en technieken behandeld werd en nadien ook een correct onderhoud kreeg met de daartoe bestemde middelen. In dit artikel lijsten we voor u graag de mogelijkheden op voor een parketvloer in vernis, olie en boenwas.

MAAK HET ONDERSCHEID

Algemeen gesteld kunnen we afwerkingsproducten voor hout in twee belangrijke groepen onderverdelen: de laagvormende producten (zoals vernis, lakverf enz.) en de verzadigingsproducten (zoals olie, boenwassen enz.). Omdat vernis onder de laagvormende productcategorie valt, worden de technische eigenschappen van de afgewerkte vloer bijna integraal door de kwaliteit van de vernis bepaald. Dat terwijl verzadigingsproducten het hout enkel impregneren; de eigenschappen van het hout (zoals o.a. de hardheid) bepalen voor een substantieel deel de karakteristieken van de afgewerkte vloer.

PARKETVLOER VERNIS

Het belangrijkste pluspunt van een geverniste parketvloer is dat het hout volledig door een film afgesloten is, waardoor geen enkele vervuiling het hout nog kan binnendringen. En precies vanwege die laag kan vuil nadien ook gemakkelijk verwijderd worden.

rol
Vernis brengt men meestal in drie lagen aan met een kwast of rol. Het vernis vormt een gesloten film
Het minpunt van vernis is dan weer dat het een definitieve laag betreft en dat herstellingen tijdens de verdere levensduur van de parketvloer vrijwel onmogelijk zijn. Krassen en andere beschadigingen kunnen bijgevolg alleen maar verwijderd worden door integraal opschuren en opnieuw vernissen.
Vernis wordt aanbevolen als parketbescherming in het geval van kinderen in de woonst, net als honden of katten, of indien de ruimte aan de tuin grenst. In zulke situaties zou een geoliede parketvloer namelijk sneller vuil worden, vlekvorming vertonen en na enkele jaren niet meer te reinigen zijn.

Als parketvernis wordt uitsluitend een watergedragen product gebruikt - doorgaans polyurethaanacrylaat. Solventgedragen systemen zijn in dit kader verboden vanwege de huidige emissienormen in de VOC-wetgeving.

Kleur

hoogglans
De trend is nu extra matte vernis

Vernis is verkrijgbaar in drie standaardglansvariëteiten: satijn, mat en extra mat.

Hoogglans vernis hebben de meeste bedrijven niet langer in voorraad maar kan op verzoek soms nog aangemaakt worden. De trend is nu extra matte vernis, bij voorkeur een tweecomponentenproduct omwille van diens slijtvaste eigenschappen. Het enige minpuntje aan extra matte vernis is dat die eventueel sneller glansstrepen kan vertonen, bijvoorbeeld door een verschuiving van het meubilair.

Sommige vernissen kunnen gepigmenteerd zijn doch uiteraard niet in dezelfde mate als verf. Vernis is sowieso transparant om de houtstructuur fraai tot zijn recht te laten komen, terwijl verf dekkende eigenschappen bezit. Het dient opgemerkt te worden dat gepigmenteerd vernis gewoonlijk niet zomaar in de winkelschappen wordt aangeboden, omdat het correct gebruik ervan vakkennis vereist.

Onder een vernislaag kan, indien gewenst, een grondlak worden toegepast. Daarbij zijn twee tinten mogelijk: 'naturel' en 'warm', waarbij de eerste de kleur van het hout nagenoeg niet kleurt. De tweede tint verdiept de houtkleur enigszins.

Je kan de parketvloer ook in een bepaalde kleurtint beitsen en daarop de vernislaag aanbrengen maar die werkwijze is niet zo gemakkelijk. Indien men een gekleurde parketvloer wenst, opteert men daarom beter voor een impregneerolie.

Werkwijze

Zowel bij nieuwbouw als renovatie dient de parketvloer vooraf grondig opgeschuurd te worden met behulp van een bandschuurmachine of een éénschijfsmachine, voorzien van een grofkorrelig schuurpapier. Alle vroegere vernis- of olielagen dienen volledig verwijderd te worden tot er een volledig egaal, krasloos resultaat verkregen wordt. Alleen mits een goede voorbereiding bekomt men een mooi eindresultaat, zodat het voorafgaandelijk grondige schuurwerk erg bepalend is. Want oudere laagresten of krassen worden extra zichtbaar in het eindresultaat.

lakrolVernis wordt meestal met een kortharige lakrol (gemonteerd op een steel om rechtopstaand te kunnen werken) aangebracht in stroken met een breedte van 80 cm, nat in nat om de verschillende stroken mooi in elkaar te laten overvloeien.

Boorden en kanten worden met een brede platte kwast afgewerkt. De meeste vernissen worden in drie lagen aangebracht, waarbij elke laag met een fijnkorrelig schuurpapier (120 tot 150) wordt opgeschuurd om eventuele onzuiverheden te verwijderen. Na een droogtijd van 6 à 8 uur bij kamertemperatuur zijn de meeste vernisvloeren beloopbaar. De ideale relatieve luchtvochtigheid bij verwerking en droging ligt tussen 55 en 65%, de houtvochtigheid bij voorkeur max.12%.

Onderhoud

De gemiddelde renovatiecyclus van een geverniste parketvloer varieert tussen 10 à 15 jaar. Zoals eerder gesteld, is het onderhoud eenvoudig omdat het een volledig afgesloten laag betreft. Daarom is elk neutraal onderhoudsproduct dat geen residu achterlaat geschikt, gevolgd door een met water verdunde 'polish'. Die zorgt voor een dun, extra laagje vernis, wat de glansgraad verhoogd en microkrasjes opvult.

Standaardadviezen

gebeitst
Voorafgaand aan het aanbrengen van een beschermingslaag kan het parket gebeitst worden in een kleur naar keuze 
  • Door het product in smalle stroken aan te brengen, werkt men sneller. Daardoor wordt ook sneller met de volgende strook aangevat en ontsierende 'aanzettingen' vermeden.
  • Door voldoende product te gebruiken, duurt de droogtijd ook wat langer en kan minder gehaast en zorgvuldiger gewerkt worden.
  • De vernis wordt eerst dwars en vervolgens in de richting van de nerf aangebracht.

 

PARKETVLOER OLIE

De belangrijkste motivatie om een parketvloer met een impregneerolie te behandelen is doorgaans van esthetische aard. Olie verhoogt immers de natuurlijke 'look' van het hout, wat met vernis onmogelijk in die mate te verwezenlijken is. In principe kan elke geschuurde parketvloer worden geolied. Enkele exotische houtsoorten, zoals bijvoorbeeld Kambala, zijn door de dichte structuur van het hout iets minder geschikt, maar kunnen met de juiste soort olie eveneens worden geolied. Olie als behandeloptie voor een parketvloer wordt vaak gekozen voor druk gebruikte ruimtes, zoals horecazaken en dansscholen, omdat een vernislaag daar al te snel beschadigd of versleten zou raken. Een geoliede parketvloer is weliswaar meer onderhevig aan vlekvorming dan een gevernist exemplaar, maar wanneer de vloer 2 à 3 keer per jaar een grote onderhoudsbeurt krijgt, is dit euvel snel opgelost.

Tegenwoordig zijn er ook oliën op de markt die gevernist kunnen worden. Dit om een meer onderhoudsvriendelijke afwerking te bekomen, maar met een olie-look. Een dergelijke afwerking wordt vaak toegepast bij renovaties waar het veiliger is om eerst een olie te gebruiken i.p.v. een watergedragen vernis.

Kleur

Parketolie is in een 20-tal standaardkleuren verkrijgbaar. Vanuit de Nederlandse markt krijgt de vakhandel vaak de vraag om een tropisch hout parketvloer een lichtere tint te geven. Zowat 2 à 3 decennia geleden waren vloeren in donker tropisch hardhout erg in trek, maar nu niet meer. Helaas is het onmogelijk om dit te verhelpen: een parketvloer met een transparante, gepigmenteerde afwerking kan nooit een lichtere tint krijgen. De eigen houtkleur blijft voor een belangrijk deel bepalend voor de eindkleur.

Er bestaat een overlakbare kleurolie 2K, die vervolgens afgelakt wordt met een kleurloze, onzichtbare lak. Zodoende krijgt de vloer het uiterlijk van een olievloer, maar de bescherming van een lak.

olie
Olie verhoogt de natuurlijke 'look' van het hout, wat met vernis onmogelijk in die mate te verwezenlijken is

Olielagen

Hardwaxoliën zijn voornamelijk meerlaagsoliën, een ouder oliesysteem met een hoger solventgehalte dat daardoor nu minder wordt toegepast. Omdat highsolidoliën daarentegen minstens 90% vaste stoffen bevatten en dus significant minder solventhoudend zijn dan hardwaxoliën (met slechts 40% aan vaste stoffen), geniet deze productcategorie tegenwoordig de voorkeur.

Het percentage vaste stoffen is die hoeveelheid die achterblijft na verdamping van alle oplosmiddelen. Precies omwille van het hoge percentage aan vaste stoffen in de highsolidolie volstaat het aanbrengen in één volwaardige laag. Daar nog een extra laag aan toevoegen zou totaal nutteloos zijn, vermits het hout met de eerste beurt reeds volledig verzadigd is. Met hardwaxolie is een tweede of een derde laag vereist om hetzelfde resultaat te bereiken.

Werkwijze

Alvorens de olie aan te brengen, wordt de parketvloer grondig geschuurd op dezelfde wijze als wanneer er vernis op aangebracht zou worden (laatste schuurbeurt met korrel 120). De ondergrond moet droog (houtvochtigheid max. 14%), stof- en vetvrij zijn. De olie wordt dun en gelijkmatig met een kwast, mop of spatel aangebracht.

Na een wachttijd van 15 tot maximaal 30 minuten wordt met een éénschijfsmachine en een dikke witte pad de olie ingewreven en de eventueel overtollige olie met een viltpad meteen verwijderd. De meeste oliën zijn pas na 24 uur beloopbaar, maar met de toevoeging van een verharder bij highsolidolie is de parketvloer dat reeds na 8 uur droogtijd. Bovendien verbetert een verharder ook producteigenschappen als: vlekbestendigheid, slijtvastheid, chemische weerstand … Omdat het product echter minder ecologisch verantwoord is, wordt het door de vakhandel als optie aangeboden.

Onderhoud

boenen
Een highsolidolie kan vaak in één enkele laag aangebracht en in de poriën gemasseerd worden

Highsolidolie is gegeerd door professionals omdat na het aanbrengen van één laag de klus geklaard is. Want het vernissen van een parketvloer gebeurt in drie keren en het oliën in twee keer. Een geoliede parketvloer is echter vlekgevoeliger en vergt meer onderhoud dan een geverniste vloer. Hardwaxolie biedt initieel iets meer vlekbestendigheid, maar is dan weer minder flexibel in het onderhoud achteraf. Highsolidoliën ofte damp-opensystemen vereisen na het aanbrengen op de parketvloer een bijkomende voeding. Want vermits het hout zich meer 'opent', dient het met voedende zepen onderhouden te worden om het extra te verzadigen. De frequentie daarvan is afhankelijk van het gebruik van de vloer. Voor huishoudelijke toepassing volstaat gemiddeld wekelijks of veertiendaags.

Vermits dergelijke zepen afgestemd zijn op de gebruikte olie, mag men nooit van productmerk veranderen. Het gebruik van voedende zepen heeft als voordeel dat, samen met de voedende eigenschappen, ook pigment aan het hout toegevoegd kan worden. Kleurloze, witte, grijze of zwarte zepen hebben als toemaatje dat de parketvloer op kleur gehouden kan worden. Door bijvoorbeeld een zeep met witpigment te gebruiken, worden mogelijke verkleuringen tegengewerkt vermits de parketvloer met elke nieuwe onderhoudsbeurt een beetje wit gekleurd wordt. Daardoor gaat een dergelijke vloer, mits goed en regelmatig onderhoud, 2 à 3 keer langer mee alvorens een grondige onderhoudsbeurt wenselijk is.

Grote onderhoudsbeurt

Een grote onderhoudsbeurt bestaat erin om de parketvloer met een intensiefreiniger van alle zeep, incl. vervuiling die zich daarin heeft vastgezet, te ontdoen en - na droging van de vloer - de onderhoudsolie in dezelfde tint als oorspronkelijk weer aan te brengen. Daarna herbegint de normale onderhoudsvloer van de geoliede parketvloer. Een hardwaxgeoliede parketvloer kan eventueel gelig verkleuren, wat uitsluitend door volledig opnieuw schuren verholpen kan worden. Dat is een andere reden waarom het hardwax-systeem minder wordt toegepast.

Oeps! gemorst!

Voor een parketvloer wordt geadviseerd om elk gemorst product meteen te verwijderen wat de meeste problemen oplost. Wanneer er toch vlekvorming in de geoliede vloer zichtbaar is, wordt dit stapsgewijs aangepakt. Met het reguliere onderhoudsproduct wordt, met behulp van een zachte doek of een borsteltje, stevig over de vlek gewreven. Baat dit niet, dan worden de zeeplagen met de intensiefreiniger plaatselijk weggeschrobd. Indien ook dit geen verschil maakt, moet er plaatselijk geschuurd worden in de richting van de houtnerf tot de vlek volledig onzichtbaar is en vervolgens opnieuw olie aangebracht worden. Nadien zal de behandelde plek een tijdlang zichtbaar blijven, maar verdwijnen met de volgende onderhoudsbeurten van de parketvloer.

PARKETVLOER BOENWAS

boenen2
Na het voorbereiden met een poriënvuller kan men op de vloer een vaste boenwas aanbrengen 

Boenwas is waarschijnlijk het oudste beschermingsmiddel voor de parketvloer, met een historiek die eeuwen teruggaat. Traditioneel bestaat boenwas uit bijenwas, opgelost in terpentijn. Later werd de receptuur aangepast, bijvoorbeeld door de toevoeging van carnaubawas (extract van tropische boom) om de boenwas slijtvaster te maken en de vervanging van terpentijn door het goedkopere terpentine. Tegenwoordig worden ook aardwassen zoals vaseline uit aardolie en bruinkool gebruikt. De nieuwste wassen bestaan geheel of gedeeltelijk uit siliconenproducten.

Boenwas als parketbescherming is nu veel minder in trek dan olie en vernis in de private woningmarkt, maar is nog wel gegeerd voor authentieke parketvloeren zoals bijvoorbeeld in musea en kastelen. Olie en vernis zijn geschikter en onderhoudsvriendelijker voor de parketvloer dan boenwas. Maar door een geïmpregneerde parketvloer te behandelen met boenwas ontstaat er een wat voller resultaat met een zijdeglans effect.

Kleur

Op water gebaseerde was is transparant van kleur. Binnen het assortiment oplosmiddel houdende wassen zijn de kleuren transparant, wit, geel en bruin verkrijgbaar. De gepigmenteerde versies geven slechts een genuanceerd kleureffect. Qua glansgraad verkrijgt men extra glans door te boenen met een zachte pad (kleur wit) of met een zachte doek. Een meer matte vloer krijgt men als er geboend wordt met een grove pad (bv. kleur rood).

Veel parketvloeren werden in hun geschiedenis met boenwas behandeld zodat het verdere onderhoud ook met datzelfde product dient te gebeuren. Heel misschien zou een dergelijke vloer grondig geschuurd kunnen worden en met olie of vernis aangepakt kunnen worden, maar dat is steeds risicovol. Diepe boenwasresten zouden voor complicaties kunnen zorgen.

Werkwijze

sealer
Voor het boenen krijgt de vloer een 'sealer'-behandeling, een solventgedragen poriënvuller om de vlekbestendigheid te verbeteren

Boenwas wordt, net als olie, met een éénschijfsmachine, een boenmachine of boenblok op de parketvloer gewreven, maar met dit verschil dat de vloer vooraf een 'sealer'-behandeling krijgt, een solventgedragen poriënvuller om de vlekbestendigheid te verbeteren.

Watergedragen producten kunnen in dit geval niet toegepast worden omdat zij een 'opvezeling' van het hout veroorzaken. Dat is uit den boze wanneer met boenwas gewerkt wordt vermits de parketvloer dan perfect glad moet zijn. Meteen na de behandeling is de parketvloer weer beloopbaar.

Een geboende parketvloer krijgt pas echt zijn mooie, diepe glans na heel veel boenbeurten. Het enige minpuntje van boenwas als product is de geringe weerstand tegen water.

Onderhoud

Als onderhoud volstaat het om enkele keren per jaar een nieuwe laag boenwas aan te brengen en eventueel de parketvloer vooraf ontvetten door middel van een intensief reiniger.

Met dank aan: Ciranova, Devomat, Hesse, Overmat Industries, Plastor en Rigo Verffabriek